Avrupa Parlamentosunda (AP) Türkiye hakkında hazırlanan 2022 yılı raporu kabul edildi. Türkiye'nin AB'ye katılım sürecinin "mevcut koşullar içinde" yeniden başlatılamayacağı belirtildi. Yabancı basında artılarıyla eksileriyle süreç değerlendirildi.
Türkiye'nin AB'ye Katılım sürecindeki gelişmeler
Mevcut aday ülkeler arasında en uzun süredir AB üyeliği için çabalayan ülke Türkiye'dir. AB ile Türkiye arasında sözleşmeye dayalı ilişkiler onlarca yıldır mevcut; ülke, özellikle AB-Türkiye göç paktı kapsamındaki işbirliği nedeniyle son yıllarda Avrupa Birliği'nin önemli bir ortağı haline geldi. Türkiye, 1963 gibi erken bir tarihte, o zamanki Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile Ankara Ortaklık Anlaşması'nı imzaladı. 1995 yılında bu anlaşma kapsamında oluşturulan gümrük birliği hem AB'ye hem de Türkiye'ye ekonomik faydalar sağlıyor.
Türkiye'nin AB'ye olası katılımı 1983'ten bu yana siyasi tartışma altındaydı ve Türkiye nihayet 1987'de AB'ye resmi üyelik başvurusunda bulundu. 1999 yılında ülkeye aday statüsü verildi. Katılım müzakereleri 2005 yılında başladı, ancak hukukun üstünlüğünün yetersiz olması, devam eden insan hakları ihlalleri ve Kıbrıs sorunu nedeniyle birkaç yıl önce donduruldu. AB'ye katılım şansı uzun süredir zayıftı ve Türkiye'nin tam üyeliğe ulaşması pek mümkün görünmüyor. Ancak 2023'teki NATO zirvesinde yeniden yakınlaşma mümkün görünüyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İsveç'in NATO üyeliğine onay sinyali vermesinin ardından,
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 2023'te yeniden seçilmesinin ardından - Gelecek için yakın ortaklık modeli olur mu ?
Avrupa Halk Partisi lideri Manfred Weber, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yeniden seçilmesinin ardından Türkiye'nin AB katılım sürecinin sona erdirilmesi lehinde konuştu. Geçtiğimiz birkaç yıl yakın bir ortaklığın önemli olduğunu gösterdi ancak “ne Türkiye ne de AB” Türkiye'nin AB'ye tam üyeliğini istiyordu. Weber, "Bu süreci bir kenara bırakmalıyız çünkü bu, daha iyi ilişkileri desteklemekten çok engelliyor" dedi. Genel bir yeniden başlatma için doğru zamanAB ile Türkiye arasında gerçekçi bir temele dayalı bir anlaşma” geldi. Avrupa Birliği yakın bir ortaklık adına Türkiye'nin katılım sürecinden vazgeçmelidir. Ancak karşılıklı bağımlılığın yüksek olması nedeniyle AB Komisyonu Başkanı gelecekteki ilişkilere ilişkin şunları söyledi: "Bu ilişkileri ilerletmek hem AB hem de Türkiye açısından stratejik önem taşıyor."
2023'teki NATO zirvesinden sonra ilişkilerin “yeniden canlandırılması” mümkün mü?
Temmuz 2023'teki NATO zirvesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan, Avrupa Birliği'nin ülkesiyle “açık katılım görüşmelerine” devam etmesi halinde İsveç'in NATO'ya katılmasını onayladığının sinyalini verdi .Erdoğan, NATO zirvesi arifesinde AB Konseyi Başkanı Charles Michel ile yaptığı görüşmenin ardından, AB'nin Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne giden yolunu açması halinde Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğini onaylayabileceğini söyledi. Michel, Türk cumhurbaşkanına Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki ilişkileri "canlandırmanın" yollarını arayacağına söz verdi. AB dış politika şefi Joseph Borrell'e daha ileri adımlara yönelik önerilerde bulunması talimatını vermişti. Ancak Michel'in açıklamasının AB'ye katılım müzakerelerinin yeniden başlamasıyla ilgisi yok. AB ülkelerinin bu tür müzakerelerin yeniden başlatılmasına oybirliğiyle karar vermesi gerekecek ki bu da pek olası değil.
Türkiye'nin AB'ye katılım beklentileri
Gelecekte tam üyelik pek mümkün görünmüyor. Son yıllarda AB ile Türkiye arasındaki gerilim önemli ölçüde arttı ve ilişkiler bozuldu. Ancak her ikisi de birçok açıdan birbirine bağlıdır. Gerek AB, gerekse ABD ve NATO her zaman ülkenin jeopolitik önemini vurgulamaktadır. AB aynı zamanda mülteci anlaşmasına ilişkin olarak da Ankara'yla işbirliğini geliştirmeye devam ediyor . Genel olarak, tam üyeliği hedeflemek yerine, yalnızca gelecekte imtiyazlı bir ortaklık olasılığından bahsediliyor.
Artıları ve Eksileri Türkiye'nin AB'ye katılımı